Równoważny system czasu pracy – przykład rozliczenia czasu pracy z nadgodzinami

Systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy pracodawca ustala w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy, a jeśli nie obowiązują one u danego pracodawcy, w informacji o warunkach zatrudnienia, udzielanych pracownikowi po zawarciu umowy o pracę. Zmiana systemu na równoważny także odbywa się przez zmianę bądź to regulaminu, bądź informacji o warunkach zatrudnienia.

Ustalając systemy i rozkłady czasu pracy w zakładzie pracy pracodawca ma pewną dowolność. W pewnych wypadkach w interesie pracodawcy jest bowiem, aby pracownicy pracowali w ciągu dnia dłużej niż 8 godzin, bez konieczności wypłacania im z tego tytułu wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Pracodawca może wprowadzić w zakładzie pracy taki system pracy, który pozwoli mu wydłużyć dniówki pracownicze. Mowa tu oczywiście o równoważnym systemie czasu pracy. System równoważny czasu pracy jest to taki system organizacji czasu pracy, który polega na pewnym ograniczeniu stosowania typowej dla systemu podstawowego normy dobowej czasu pracy w wymiarze 8 godzin. W przeciwieństwie do takiego podstawowego systemu czasu pracy (z 8-mio godzinną normą dobową i 40-godzinną normą średniotygodniową w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy), system równoważnego czasu pracy pozwala pracodawcy na stosowanie zróżnicowanych wymiarów dobowych czasu pracy, w skróconym jednakże okresie rozliczeniowym.

System równoważny czasu pracy pracodawca może wprowadzić, jeśli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją. Przepisy kodeksu pracy ustanawiają kilka typów równoważnego systemu czasu pracy:

  • typowy równoważny system czasu pracy, w którym dopuszczalne jest wydłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 12 godzin w maksymalnie jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym, przy czym taki przedłużony dobowy wymiar czasu powinien być równoważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w innym dniu, bądź dniami wolnymi od pracy. Dopuszczalne jest, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wydłużenie okresu rozliczeniowego do trzech (art. 135 §2 kp) miesięcy, a nawet do 4 miesięcy (art. 135 § 3 kp), jeżeli jest to uzasadnione pracami, uzależnionymi od pory roku lub warunków atmosferycznych
  • równoważny system czasu pracy, wprowadzany dla pracowników zatrudnionych przy dozorze urządzeń lub w częściowym pozostawaniu w pogotowiu do pracy, z możliwością przedłużenia dobowej normy czasu pracy do 16 godzin w jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym. Wprowadzenie takiego systemu równoważnego czasu pracy uzasadnia np. praca, polegająca na dozorze urządzeń lub związana z częściowym pozostawaniem w pogotowiu do pracy, przy czym te dwa pojęcia (dozór i pozostawanie w częściowym pogotowiu do pracy) nie są tożsame. Dozór to czynności polegające na doglądaniu i pilnowaniu urządzeń czy maszyn, a częściowe pozostawanie w pogotowiu to zachowywanie prymy pracownika pełnej gotowości do pracy a nie jej wykonywanie
  • równoważny system czasu pracy pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób, pracowników zakładowych straży pożarnych i zakładowych służb ratowniczych, z możliwością przedłużenia normy dobowej czasu pracy do 24 godzin
  • system równoważny pracowników zatrudnionych w skróconym tygodniu pracy. System taki pracodawca wprowadza pracownikowi na jego pisemny wniosek, a charakteryzuje się on tym, że pracownik pracuje np. maksymalnie po 12 godzin na dobę, ale tylko w ciągu 4 dni w tygodniu, z zachowaniem normy średniotygodniowej w wysokości 40 godzin. Pracodawca nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku pracownika o zastosowanie wobec niego takiego systemu, jednakże w miarę możliwości powinien wniosek uwzględnić. Okres rozliczeniowy w wypadku tego systemu wynosi 1 miesiąc. System taki jest wygodny dla pracownika, ma on bowiem dodatkowe dni wolne, które może przeznaczyć np. na naukę.

W systemie równoważnego czasu pracy, w którym pracodawca wprowadził wymiar dobowy 16 lub 24 godzin czasu pracy, pracownikowi przysługuje, bezpośrednio po każdym okresie wykonywania pracy (po każdej dniówce pracowniczej) odpoczynek, którego długość wynosi co najmniej tyle, ile trwała dniówka pracownika.

Jak wygląda rozliczanie czasu pracy w systemie równoważnego czasu pracy przedstawiono na poniższym przykładzie.

Rozliczanie czasu pracy w równoważnym systemie czasu pracy – przykład

Pracownik pracuje w systemie równoważnym czasu pracy z wydłużoną do 12 godzin normą dobową, w jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym. Pracownik wykonuje swoją pracę od poniedziałku do piątku, a dniem wolnym od pracy z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy jest dla niego sobota. Pracodawca zaplanował pracownikowi następujący grafik w marcu 2012 roku:

Równoważny czas pracy

Równoważny czas pracy

Z powyższego harmonogramu wynika, iż miał on w marcu do przepracowania 176 godzin. Tymczasem sumując godziny przepracowane przez pracownika okazuje się, iż przepracował on w sumie 215 godzin. Kilkukrotnie zdarzało się bowiem, że pracownik przychodził do pracy w dni wolne, jak również w niektórych dniach świadczył pracę dłużej, niż było to ustalone w grafiku. Pracodawca albo kadrowa ma zatem obowiązek prawidłowego ustalenia ilości godzin nadliczbowych oraz odpowiednich do tych godzin dodatków. Ustalenie dodatków za godziny nadliczbowe wygląda następująco:

1. Ustalenie godzin do przepracowania – w marcu jest ich 176

2. Ustalenie ilości godzin faktycznie przepracowanych – w sumie pracownik przepracował 215 godzin.

3. Ustalenie dodatków tzw. pewnych (50 % z tytułu przekroczenia normy dobowej oraz 100 % z tytułu pracy w nadgodzinach w nocy, niedziele i święta).

Ustalenie przekroczenia normy dobowej wygląda następująco:

2 marca pracownik pracował 13 godzin, przekroczył zatem normę dobową o 1 godzinę. Podobnie w dniu 7 marca pracownik pracował 1 godzinę ponad obowiązującą go normę (jego norma dobowa to 12 godzin). W sumie pracownik ma prawo do 2 dodatków po 50 %.

Ustalenie przekroczenia nadgodzin w nocy, niedziele i święta:

Pracownik przyszedł do pracy w niedzielę, w dniu 11 marca. Za pracę w tym dniu (6 godzin) oprócz normalnego wynagrodzenia należy mu się zatem dodatek za godziny nadliczbowe w wysokości 100 % wynagrodzenia.

Łącznie ustaliliśmy już dodatki za 8 godzin (2 z dodatkiem 50 % i 6 z dodatkiem 100 %)

Ponieważ jednak pracownik miał tych nadgodzin dużo więcej, musimy ustalić pozostałe dodatki. Dodatki te będą przysługiwać za przekroczenie normy średniotygodniowej, a jakie ono było, ustala się następująco:

1. Od sumy godzin przepracowanych odejmujemy nadgodziny ustalone (pewne)

215 – 2 (po 50 %) – 6 (po 100 %) = 207

Od tak ustalonej kwoty odejmujemy iloczyn tzw. dni wystających poza pełne tygodnie razy 8 godzin za każdy dzień. W marcu 2012 roku dniami wystającymi są 29, 30 i 31 marca, przy czym 31 marca wypada w sobotę (jest dla pracownika wolny), nie bierzemy go zatem pod uwagę:

207 – 8 * 2 = 191

Tak otrzymany wynik dzielimy przez 4 (pełne tygodnie)

191 : 4 = 47,75

Zatem pracownik, zamiast pracować średnio 40 godzin w tygodniu, pracował średnio 47,75 godzin w tygodniu. W każdym tygodniu przekroczył zatem normę średniotygodniową o 7,75 godziny. A ponieważ mamy tych tygodni 4 w miesiącu, dodatkowych nadgodzin pracownik będzie miał:

4 * 7,75 = 31 – to są brakujące nadgodziny z dodatkiem 100 %. W sumie nadgodzin z dodatkiem 100 % pracownik ma 37.

Sprawdźmy:

2 (przekroczenie normy dobowej) + 6 (niedziela) + 31 = 39

Pracownik przepracował 215 godzin, a miał do przepracowania 176

215 – 176 = 39, mamy zatem rozliczone i ustalone wszystkie dodatki za nadgodziny.

Gdyby przyjąć, iż pracownik otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 200 zł miesięcznie, to ostateczna jego pensja w tym miesiącu z uwzględnieniem dodatków za nadgodziny byłaby następująca:

2000 zł + 39 (nadgodziny) * 2000/176 zł (wartość jednej godziny w marcu) + 2 * 50 % * 2000/176 zł+ 37 * 100 % * 2000/176 zł= 2000 zł + 443,04 zł + 11,36 zł + 420,32 zł = 2874,72 zł

Jak widać, ustalenie ilości oraz wysokości dodatków za godziny nadliczbowe nie nastręcza specjalnych trudności. Najprostszy sposób przedstawiono w niniejszym artykule. Zachęcamy do podzielenia się swoimi sposobami w komentarzach i zapraszamy do lektury naszych pozostałych wpisów.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 3.3/5 (21 votes cast)
Równoważny system czasu pracy - przykład rozliczenia czasu pracy z nadgodzinami, 3.3 out of 5 based on 21 ratings

Osoby, które odwiedziły tą stronę, znalazły ją szukając::

  • równoważny czas pracy
  • równoważny system czasu pracy
  • równoważny system pracy
  • czas pracy rownoważny
  • równowazny czas pracy przykłady
  • równoważny czas pracy harmonogram
  • system równoważnego czasu pracy
  • równoważny system czasu pracy grafik
  • system pracy równoważny
  • równoważny system czasu pracy harmonogram
Podziel się ze znajomymi na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Pinger
  • Twitter
  • Śledzik
  • Blogger.com