Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe – podstawa, przykłady i lista płac

Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe? Matematycznie to tylko kilka kroków: ustalasz podstawę (przeciętne wynagrodzenie z 12 miesięcy pomniejszone o 13,71% składek pracownika), dzielisz ją przez 30, liczysz 80% i mnożysz przez liczbę dni zwolnienia lekarskiego. Problemy z reguły zaczynają się wcześniej – trzeba wiedzieć, czy pracownikowi w ogóle należy się świadczenie, czy to jeszcze wynagrodzenie chorobowe, czy już zasiłek z ZUS i jakie składniki wziąć do podstawy. Wszystko to pokazujemy poniżej na przykładach z 2026 r.. Za chwilę wszystko będziesz wiedzieć.

Wynagrodzenie chorobowe – w skrócie

• Kto płaci: pracodawca, za pierwsze 33 dni choroby w roku kalendarzowym (14 dni u pracowników po 50. roku życia – od roku następującego po roku, w którym skończyli 50 lat). Od kolejnego dnia zasiłek chorobowy wypłaca ZUS lub pracodawca-płatnik.
• Wysokość: co do zasady 80% podstawy, 100% przy chorobie w czasie ciąży, wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz badaniach i zabiegu pobrania komórek, tkanek lub narządów u dawcy (art. 92 Kodeksu pracy).
• Podstawa: przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc zachorowania, pomniejszone o 13,71% składek pracownika.
• Stawka dzienna: zawsze 1/30 podstawy, bez względu na to, ile dni ma miesiąc.
• Za jakie dni: za każdy dzień zwolnienia lekarskiego, także za soboty, niedziele i święta i dni grafikowo wolne od pracy
• Minimum: przy pełnym etacie podstawa nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie po odliczeniu 13,71% – w 2026 r. 4147,10 zł.
• Składki: od wynagrodzenia chorobowego nie płaci się składek społecznych, ale pobiera się składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek. Od zasiłku chorobowego nie liczy się składek ZUS, jedynie sam podatek dochodowy
• Okres wyczekiwania: co do zasady świadczenie przysługuje po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (z pewnymi wyjątkami).

Film nagraliśmy przy wcześniejszych stawkach podatku i niższym wynagrodzeniu minimalnym. Sposób liczenia wynagrodzenia chorobowego się nie zmienił – aktualne kwoty znajdziesz w przykładach poniżej.

Jedna uwaga na start: wynagrodzenie chorobowe to świadczenie wyłącznie dla pracowników. Zleceniobiorca, który przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, dostaje zasiłek chorobowy od pierwszego dnia zwolnienia – ale dopiero po 90-dniowym okresie wyczekiwania – zobacz: zasiłek chorobowy na umowie zlecenia.

Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe – przykład krok po kroku

Zacznijmy od przykładu, a teorię omówimy później. Pracownik ma 35 lat, pracuje na pełnym etacie od kilku lat i zarabia stałą pensję 6000 zł brutto miesięcznie, bez składników zmiennych. W tym roku jeszcze nie chorował. Od 9 do 20 listopada 2026 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim (12 dni). Nie była to choroba w ciąży ani skutek wypadku w drodze do pracy, więc należy mu się 80% podstawy.

Krok 1. Podstawa wynagrodzenia chorobowego

Podstawą jest przeciętne wynagrodzenie z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc zachorowania, czyli od listopada 2025 r. do października 2026 r. Pensja była stała, więc średnia wynosi 6000 zł. Od tej kwoty odejmujemy 13,71% (suma składek emerytalnej, rentowej i chorobowej finansowanych przez pracownika):

6000 zł – 13,71% = 6000 zł × 0,8629 = 5177,40 zł

Krok 2. Stawka dzienna

Podstawę dzielimy zawsze przez 30, niezależnie od tego, czy miesiąc ma 28, 30 czy 31 dni, a potem liczymy 80%:

• 5177,40 zł : 30 = 172,58 zł,
• 172,58 zł × 80% = 138,06 zł – to stawka wynagrodzenia chorobowego za jeden dzień.

Krok 3. Wynagrodzenie chorobowe za cały okres zwolnienia

138,06 zł × 12 dni = 1656,72 zł brutto

Krok 4. Wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca

Za dni choroby pracownik nie dostaje pensji, więc wynagrodzenie zasadnicze pomniejszamy o 1/30 za każdy dzień zwolnienia (także tu dzielimy zawsze przez 30):

6000 zł – (6000 zł : 30 × 12 dni) = 6000 zł – 2400 zł = 3600 zł brutto

Więcej o liczeniu pensji za część miesiąca, także w miesiącach 31-dniowych i przy zatrudnieniu w trakcie miesiąca: wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca.

Wynagrodzenie chorobowe – lista płac od brutto do netto

Za listopad pracownik dostanie więc 3600 zł wynagrodzenia zasadniczego i 1656,72 zł wynagrodzenia chorobowego. Policzmy, ile to na rękę. Zakładamy podstawowe koszty uzyskania przychodu (250 zł), złożony PIT-2 (kwota zmniejszająca podatek 300 zł) i brak PPK.

Kluczowa zasada: od wynagrodzenia chorobowego nie nalicza się składek społecznych. Wchodzi ono tylko do podstawy składki zdrowotnej i podatku.

1. Podstawa składek społecznych: 3600,00 zł
2. Składka emerytalna: 9,76% × 3600 zł = 351,36 zł
3. Składka rentowa: 1,5% × 3600 zł = 54,00 zł
4. Składka chorobowa: 2,45% × 3600 zł = 88,20 zł
5. Razem składki społeczne pracownika: 493,56 zł
6. Podstawa składki zdrowotnej: 3600 zł – 493,56 zł + 1656,72 zł = 4763,16 zł
7. Składka zdrowotna: 9% × 4763,16 zł = 428,68 zł
8. Podstawa opodatkowania: 4763,16 zł – 250 zł = 4513,16 zł, po zaokrągleniu 4513 zł
9. Zaliczka na podatek: 12% × 4513 zł – 300 zł = 241,56 zł, po zaokrągleniu 242 zł
10. Do wypłaty: 3600 zł + 1656,72 zł – 493,56 zł – 428,68 zł – 242 zł = 4092,48 zł

Dla porównania: gdyby pracownik nie chorował, z pensji 6000 zł brutto dostałby 4420,43 zł netto. Dwanaście dni zwolnienia kosztowało go więc około 328 zł.

Wynagrodzenie chorobowe pracownika do 26 roku życia

U pracownika do 26 roku życia, który korzysta z ulgi dla młodych (zerowy PIT), lista wygląda tak samo, tylko zaliczka na podatek wynosi 0 zł (przychód mieści się w limicie ulgi). Do wypłaty: 3600 zł + 1656,72 zł – 493,56 zł – 428,68 zł = 4334,48 zł. Więcej list płac z chorobowym znajdziesz we wpisie przykładowa lista płac z chorobowym.

Czy pracownikowi należy się wynagrodzenie chorobowe – okres wyczekiwania

Zanim w ogóle zaczniesz liczyć, sprawdź, czy pracownik ma prawo do świadczenia. Zgodnie z art. 4 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (ustawa zasiłkowa) pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia chorobowego i zasiłku po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Jeśli zachoruje wcześniej, za dni choroby w okresie wyczekiwania nie dostanie ani pensji, ani chorobowego – to nieobecność usprawiedliwiona niepłatna.

Do okresu wyczekiwania wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni (albo wynikała z urlopu wychowawczego, bezpłatnego lub służby wojskowej). Okresu wyczekiwania nie stosuje się w ogóle m.in. wobec:

• absolwentów szkół i uczelni, którzy zostali objęci ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia nauki,
• osób, które mają co najmniej 10 lat obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego,
• niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy.

Przykład: absolwent kończy studia w czerwcu, w listopadzie zaczyna pierwszą pracę (po ponad 90 dniach od ukończenia studiów), po 10 dniach rozwiązuje umowę i od 1 grudnia pracuje w kolejnej firmie. Przerwa nie przekroczyła 30 dni, więc w nowej firmie do okresu wyczekiwania wlicza mu się 10 dni z poprzedniej pracy. Jeśli zachoruje 21 grudnia, okres wyczekiwania będzie już za nim.

Uwaga na wypadek przy pracy: za taką niezdolność do pracy pracodawca nie płaci wynagrodzenia chorobowego. Od pierwszego dnia przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego w wysokości 100% podstawy.

Wynagrodzenie chorobowe czy zasiłek chorobowy?

Zgodnie z art. 92 Kodeksu pracy pracodawca płaci wynagrodzenie chorobowe za łącznie 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym (14 dni u pracownika po 50. roku życia – od roku kalendarzowego następującego po roku, w którym ukończył 50 lat). Te dni nie muszą przypadać jednym ciągiem.

Przykład: pracownik przed 50-tką choruje w styczniu 10 dni, w lutym 12 dni i w marcu 20 dni. Za styczeń i luty dostaje wynagrodzenie chorobowe (razem 22 dni). W marcu za pierwsze 11 dni też wynagrodzenie chorobowe, a za pozostałe 9 dni – już zasiłek chorobowy z ZUS, bo wyczerpał limit 33 dni. Jeśli pracownik zmienia pracę w ciągu roku, do limitu wlicza się dni, za które wynagrodzenie chorobowe wypłacił mu poprzedni pracodawca – ta informacja jest w świadectwie pracy. Szczegółowo: kiedy wynagrodzenie chorobowe, a kiedy zasiłek.

Jeśli 31 grudnia pracownik jest na zwolnieniu lekarskim z prawem do wynagrodzenia chorobowego, od 1 stycznia limit 33 (14) dni liczy się od nowa. Jeśli natomiast na przełomie roku pobiera już zasiłek chorobowy, zasiłek trwa dalej także w styczniu – nowy limit wynagrodzenia chorobowego „ruszy” dopiero przy kolejnym zwolnieniu, po przerwie.

Rząd od dawna zapowiada przeniesienie wypłaty chorobowego na ZUS od pierwszego dnia zwolnienia, ale na październik 2026 r. to wciąż tylko projekt – obowiązują zasady opisane w tym artykule.

Podstawa wynagrodzenia chorobowego – jak ją ustalić

Wynagrodzenie chorobowe oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy zasiłku chorobowego (art. 92 § 2 Kodeksu pracy) i wypłaca za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych. Zasady liczenia podstawy są w art. 36–46 ustawy zasiłkowej:

• 12 miesięcy: podstawą jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
• Krótsze zatrudnienie: jeśli pracownik pracuje krócej niż 12 miesięcy, podstawę liczy się z pełnych miesięcy, które przepracował.
• Zachorowanie w pierwszym miesiącu: jeśli pracownik nie przepracował jeszcze pełnego miesiąca, podstawą jest wynagrodzenie, które osiągnąłby za pełny miesiąc pracy (art. 37 ust. 2 ustawy zasiłkowej).
• Zmiana etatu: jeśli w okresie, z którego liczy się podstawę, zmienił się wymiar czasu pracy, podstawę ustala się tylko z miesięcy po zmianie (art. 40).
• Kolejne zwolnienie: podstawy nie liczy się od nowa, jeśli między zwolnieniami (lub innymi świadczeniami z ubezpieczenia chorobowego) nie było co najmniej 1 miesiąca kalendarzowego przerwy (art. 43).
• Minimum: u pracownika na pełnym etacie podstawa nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie po odliczeniu 13,71%, czyli 4147,10 zł w 2026 r. (4271,36 zł od 2027 r. przy płacy minimalnej 4950 zł). Zobacz też: wynagrodzenie chorobowe od minimalnej.

Uzupełnianie miesięcy, w których pracownik chorował

Jeśli w którymś z miesięcy branych do podstawy pracownik był nieobecny z przyczyn usprawiedliwionych (np. chorował) i przez to zarobił mniej:

• gdy przepracował co najmniej połowę obowiązującego go czasu pracy – miesiąc uwzględnia się, ale wynagrodzenie uzupełnia do kwoty, jaką otrzymałby za pełny miesiąc,
• gdy przepracował mniej niż połowę – miesiąc pomija się (chyba że pracownik w całym okresie przepracował mniej niż połowę czasu w każdym miesiącu – wtedy przyjmuje się miesiące po uzupełnieniu).

Urlop wypoczynkowy jest traktowany jak czas przepracowany, więc nie powoduje uzupełniania ani pomijania miesiąca.

Jakie składniki wchodzą do podstawy wynagrodzenia chorobowego

• Wchodzą: pensja zasadnicza, wynagrodzenie i dodatki za nadgodziny, dodatki za pracę w nocy, premie i prowizje – o ile są pomniejszane za czas choroby i oskładkowane.
• Nie wchodzą: składniki, które pracownik zachowuje za czas choroby (np. dodatek stażowy wypłacany także za dni zwolnienia – zobacz: dodatek stażowy w podstawie wynagrodzenia chorobowego), oraz składniki, od których nie płaci się składki chorobowej (np. nagroda jubileuszowa).
• Premie kwartalne i roczne: wlicza się 1/12 kwot wypłaconych za cztery kwartały (lub rok) poprzedzające miesiąc zachorowania (art. 42 ustawy zasiłkowej).

Przy stawce godzinowej najpierw ustalasz, ile pracownik zarobił w poszczególnych miesiącach, a potem liczysz średnią. Ważne jest też, czy podwyżka była przed zachorowaniem (zobacz: podstawa chorobowego po podwyżce wynagrodzenia).

Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe w pierwszym miesiącu pracy – przykład 2

Pracownica była zatrudniona u poprzedniego pracodawcy do 31 lipca 2026 r. Od 3 sierpnia 2026 r. pracuje w nowej firmie na pełnym etacie za 5200 zł brutto miesięcznie. Od 20 do 24 sierpnia jest na zwolnieniu lekarskim (5 dni). Przerwa w ubezpieczeniu nie przekroczyła 30 dni, a u poprzedniego pracodawcy pracowała ponad rok, więc nie obowiązuje jej okres wyczekiwania.

W nowej firmie nie przepracowała jeszcze pełnego miesiąca, dlatego podstawą jest wynagrodzenie, które otrzymałaby za pełny miesiąc pracy:

• podstawa: 5200 zł × 0,8629 = 4487,08 zł,
• stawka dzienna: 4487,08 zł : 30 = 149,57 zł,
• 80%: 149,57 zł × 80% = 119,66 zł,
• wynagrodzenie chorobowe: 119,66 zł × 5 dni = 598,30 zł brutto.

Przy liczeniu limitu 33 dni nowy pracodawca musi uwzględnić dni wynagrodzenia chorobowego wypłacone w tym roku przez poprzedniego pracodawcę. Pensję za sierpień – ponieważ pracownica zaczęła pracę w trakcie miesiąca – liczy się według stawki godzinowej za przepracowane godziny, a nie metodą 1/30.

Wynagrodzenie chorobowe na niepełnym etacie

Zasady są dokładnie takie same jak przy pełnym etacie – podstawa, 1/30, 80% i liczba dni zwolnienia. Pracownik na niepełnym etacie zarabia mniej, więc i jego dzienna stawka chorobowego jest niższa. Gwarancja minimalnej podstawy (4147,10 zł w 2026 r.) dotyczy natomiast tylko pełnego etatu – przy niepełnym etacie kwotę minimalną zmniejsza się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe – najczęstsze pytania